TAŞKENT' E NEREDEN VE NASIL GELİNDİ ?

Taşkent'in tarihçesine başlamadan önce Türk ceddi hakkında bazı açıklamalar yapalım.Yadigar Han Oğlu Ebul Gazi Bahadır Han'ın (1605-1665) Şecere-i Türk adlı eserinden bölümler sunalım:

İlk insan Ademdir. Bin yıl yaşadı. Sağlığında zürriyetinden kırk bin kişi gördü. Ölümünde yerine oğlu Şit'i bıraktı. Şit Peygamber oldı Dokuzyüz oniki yıl yaşadı. O da ölürken Anuş'u bıraktı. Anuş dokuz yüz on iki yıl yaşadı. Torunu Mehlail zamanında Adem Oğulları çoğaldılar. Babil ülkesinde Süs ismiyle bir şehir kurdu. Üstü örtülü evler ve etrafında köyler yaptırdı. Ondan evvel ev yok idi. insanlar mağaralarda dağlarda ve ormanlarda otururlardı. Dokuz yüz altmış yıl yaşadı öldü.

Süryani dilinde Aknuh olan oğluna Araplar İdris dediler. Tanrı onu halka Peygamber yaptı. Seksen iki yıl peygamberlik edip halka doğru yolu gösterdi. Nihayet Tanrının emriyle Ezrail onu kanadının üzerine koyup Cennete götürdü, İdris'ten sonra oğlu Matoşalah yerine geçti. Adaletle hüküm sürdü. Ölürken yerine oğlu Nuh'u bıraktı. Nuh ikiyüz elli yaşında peygamber oldu. Yedi yüz yıl halkı hak dinine sevk etti. Bu kadar zaman içinde erkek, kadın ancak seksen kişi iman etti. Nuh' da kızıp beddua etti. Cebrail Aleyhisselam gelip dedi ki:

Tanrı Teala duanı kabul etti, bütün yer yüzü suya boğulacak. Sen bir gemi yap iman ehlini oraya topla.

Gerçekten de yerden su çıktı tufan yağmurları yağdı. Nuh bütün hayvanlardan birer çift aldı, seksen kişi ile gemiye bindi. Diğer canlı mahlukların hepsi boğuldu. Ondan sonra Tanrının iradesiyle su çekildi. Gemi Musul yakınlarında Cudi Dağının üstüne oturdu. Altı ay on gün gemide kalmışlardı. Hepsi hastalan- dılar, Nuh ile karısı, üç oğlu üç gelini iyi oldular. Öbürleri öldü. Nuh her oğlunu bir yere gönderdi. Ham adlı oğlunu Hind yurduna, Sam adlı oğlunu İran'a, Yafes adlı oğlunu ; Kuzey Kutbu tarafına gönderdi. Yafes babasının emri ile Cudi dağın-dan gidip îdil (Volga) ve Yayık (Ural) suları yakınlarına varıp iki yüz elli yıl oralarda oturdu. Sonra öldü. Sekiz oğlu vardı nesil çoğaldıkça çoğaldı. Oğullarının adları şuydu: Türk, Hazar, Saklab, İrus, Mink, Cin, Kimar ve Tarih. Yafes ölürken büyük oğlu Türk'ü yerine koyup diğer oğullarına Türk'ü kendinize hakan bilip onun sözünden çıkmayınız dedi. Türk pek bilgili, akıllı, hak tanır idi. Babasının ölümünden sonra bütün yurdu dolaşıp pek beğendiği Isıl göl çevresine yerleşti.

Çadırı ilk önce yapan hakan budur.

Türk'ün yerine oğlu (Tuzu bulan) Totok Han oldu. Yerine onun oğlu İlcehan, İlcehan yerine Bakoy Han oldu. Onu da Kuyuk Han takip etti. Kuyuk'dan sonra Alınca Han Başbuğ oldu. Alınca Hanın iki oğlu vardı, ikiz doğmuşlardı. Büyüğünün adı Tatar, küçüğünün adı Moğol idi.

Türkler uzun zaman huzur içinde yaşadılar. Bayduk ve oğlu Sevinç Han zamanında Moğollarla Tatarlar savaştılar çok kan dökülüp düşman oldular. Savaşın kanım Amuderya suyu bile temizleyemedi. yemedi. Moğolun aslı Mongoldur. Mong = Türkçede kaygu, Arapçada endişe, vehim anlamına gelir. 0l = ise bildiğimiz olmak fiilinden emirdir. Böylelikle Mongol Kaygusuz anlamınadır. Halk dilinde Moğol haline gelmiştir. İlk Hanın adı Mogul Handır. Mogul Hanın oğlu olmuş, adı sorulduğunda Oğuz olduğunu. Çocuk kendi diliyle doğduğu zaman olağanüstü bir durumla söylemiştir. Demekki Mogol = Mongal. Bu günkü Oğuz Türk boylarının esas temelidir.

Bilindiği gibi Tarihçilerimiz Oğuz Han'a Mete de derler. Mete de Hunların (Oğuzların) Hakanı olmuştu.

Tarihten nesli kaybolmayan ve Tarihe her devirde altın satırlar; yazan Türkler bir bayrak altında toplanabilmişlerdir.

Oğuz Han'ın destanlarında nasıl evlendiğini kimlerle ve kaç defa evlendiği bilinmektedir. 116 yıl Hakanlık eden Oğuz Han son zamanlarında oğullarını Doğuya ve Batıya göndermişti. Oğuz Han'a büyük oğulları altın yay, küçük oğlanları da altın ok getirmişlerdi. Yay getirenlere BOZOKLAR, Ok getirenlere de ÜÇOKLAR densin dedi. Bu gün dünyaya Tarihi göçlerle dağılan Türk boyu Oğuzun bu altı oğullarının nesilleridir ki bu boylara halen aynı adla çeşitli yerlerde rastlanır. Bunlar Bozoklar ve Üçoklardaki Oğuz Han'ın oğulları ve torunlarının adlarıdır ve aynı boy adlarım alırlar.

BOZOKLAR :

1 - Gün Han ve çocukları
(Bayat, Alka, Kalır, Ula)
2 - Ay Han ve çocukları
(Yazır, Yabır, Dudurga, Döğer)
3 - Yıldız Han ve çocukları
(Avşar, Kınık, Beydili, Karkın)


ÜÇOKLAR:

1 - Gök Han ve oğulları
(Bayındır, Bacun, Çavuldar, Çepni)
2 - Dağ Han ve oğulları
(Salur, İmer, Alayunt, örger)
3 - Deniz Han ve oğulları
(Eğdir, Boydur, Avar, Kanık)


Bu ayrılmalar İlhan'ın oğulları Kıyan ve Nököz'le daha belirgin ve kesin olarak ayrılmıştır. Buna rağmen her boy kendi Irk = Uruk = Orak'larına sadıktırlar. Halife Ömer zamanında Türk Anavatanına gelen Arap Bilginlerine Türkler, soy soba verdikleri önemi anlatmak için onlara «Hangi Oraktansın'ki böyle yüce laf edersin» demişlerdir.

Bu yakın Arap-Türk münasebeti devam ederken, Türkler ilk defa Cengiz'in torununun torunu Gazan Han zamanında Müslüman olmaya başladılar.

Gazan Han, zamanının bilgini Hoca Reşid'e bir ödev verdi. O da zamanının en yaşlısı Aksal Bahadıra müracaat ederek ondan evveliyatı olan Türk şeceresini çıkardılar. (Hicri 702-1031) esere CAMÎ-ÜT TAVARÎH = Tarihler Derleyicisi dendi.

Eserde aynen şöyle denilmektedir: «Peygamberimiz Miraç' ta, Cebrail'e sordu:

Yeryüzünde Beyaz atlılar görüyorum. Bunlar' hangi millettir?

Cebrail cevaben:

Bunlar, Allah'ın süvarileri olan Türklerdir, dedi. Hz. Peygamberimize bu ilhamlı konuşmayı ettiren ne idi? Buhara'nın yanında Kureyş köyü ve oymağı vardır. Tarihin çok, çok eski devirlerinde Ana Yurttan göçler, Arap yarımadasına de erişmişti.

Ebul Gazi bundan sonraki boyları şöyle özetler:

Kanlıklar: Oğuz Han oğulları Türkmen boylarına ayrılmışlardı. Bunlardan büyük bir kol Kanlıklardır. Bunların daha sonraki soyları Harzemşahlar Devleti olarak görülürler.

Karlıklar: Moğolistan'ın yüksek dağlarında yaşayan Türkmenlerdir.

Uygurlar: Uygur demek yapışan, birleşen demektir. Yüz yirmi oymaktan meydana gelmişlerdir. Hakanları, halka can veren manasına İdi-Kut'dur.

Kırgızlar: Oğuz Hanın Kırgız adlı oğlunun adım almışlardır. Hanlarına İnal denirdi.

Tatarlar: İlk defa yetmiş bin aile idiler. Bir çok uyruklara ayrılıp çoğaldılar. Özbekler bunlardandır.

Oynatlar: Hekimliği icat eden Uruk'tur. Hakanları Kotaka Bağ'dır.

Naymanlar: Pamir ve Kara-Kurum asıl yurtlarıdır, Çin Şeddi bunlar zamanında yapıldı.

Moğol-Oğuz soyundan Ergenakon da türeyen İnis ve Negüz'dür. Bunlardan türeyen ve dünyaya yayılan Moğollar, Merkitler, Kongartlar, Karanotlar, Korlaslar, Konkomarlar, Kilkitler, Baydaylar, Kışlıklar, Çüveyratlar, Babaotlar, Celayirler, Akkoyunlar, Karakoyunlar, îldorkitler, Eratlar ve Aralotlardır.

Türkler ayrı kabileler halinde ve ayrı devletler olarak yaşıyorlardı. Bunlardan bazıları imparatorluk halinde büyümüşlerdi. Türkleri ilk defa imparatorluk halinde birleştiren Hun'lar olmuşlardır. (Büyük Hun - Oğuz Han - Mete Han imparatorluğu) Mete, Büyük Hun İmparatorluğunu dünyanın en geniş devleti haline getirdi. Mete'nin zamanında imparatorluk 18 milyon kilometre kareyi buluyordu. Oğuz Destanı olarak bilinen Türk Destanının Mete için yazıldığı sanılır. Büyük Hun imparatorluğu (M.S. 50) yılında parçalandı. Bir kısmı başka devletlerin hakimiyetine girerken (Kuzey Hun Devleti) M.S. 216'da son buldu. Bir kısmı da batıya göç etti. Türlü adlarla anılan Türk Devletleri kurdular. En ünlüsü Göktürk ve Batı Hun Türk Devletleridir. Batı Hunlar Macaristan'a yerleştiler. Batı Hunlar'ın en önemli hükümdarları Atilla'dır. Atilla Bizanslıları ve Batı Romalıları yendi. Roma İmparatorluğunu ortadan kaldırmak için birçok seferler yaptı. Bugünkü Macaristan'da Batı Hun Devletini kurdu. Bunun nedeni olarak da Macaristan'da hala Türk etkenlikleri mevcuttur.

Hun imparatorluğu parçalandıktan sonra bir kısım halk Altay ve Tanrı Dağları arasına yerleştiler, ilk zamanlar buralara hakim olan Cücenlerin egemenliği altında yaşarken Bumin Han emrinde toplanıp bu kavmin hakimiyetinden kurtuldular. (M.S. 552) Bu devlete tarihte Göktürk Devleti denir. Göktürk Devleti doğrudan doğruya Türk adıyla kurulan ilk Türk devletidir. Çinliler bunlara dillerinde -R- harfi olmadığından TUKYU derlerdi. Göktürk imparatorluğu 581'de ikiye ayrıldı. Batı Göktürkler Bumin Han'ın kardeşi İstemi ölünce 742'de ortadan kalktı. Daha önce 630 yılında Çinlilerin eline geçen Doğu Göktürkleri ülkelerinden Çinlileri kovarak 682'de Kutluk Devletini kurdular. Kurucusu devlete adım veren Kutluk Han'dır. Önemli hükümdarları Bilge ve Kültiğin Han'dır. Bu devlet M.S. 745'de Uygurlar tarafından yıkıldı.

Uygur devleti 745'de kuruldu. Uygur Devleti de Cengiz Han tarafından 1212'de ortadan kaldırıldı. Batı Uygurlar - Karahanlılar (940-1040) arasında yaşadılar. Karahanların büyük hakanı Saltuk Buğra Han zamanında bütün imparatorluk Şaman Dini'ni bırakıp Müslüman oldular.

Büyük Selçuklu İmparatorluğunun kurucusu Selçuk Bey'dir. Asıl imparatorluk haline getiren Tuğrul Bey'dir. Tuğrul Bey Dandanekan meydan savaşında gene bir Türk Devleti olan Gaznelileri ve Karahanlıları yendi. Sınırlarını çok genişletti. 1071'de Alpaslan Bizanslılara kargı Malazgirt Meydan Savaşım kazandı. Böylece Türklere Anadolu'nun kapıları açıldı.Alpaslan'ın oğlu Melikşah, 1077'de Kutalmış Oğlu Süleyman Şah'ı Anadolu Türklerine sultan tayin etti. Anadolu Selçukluları bu beylikten doğdu